Categories

  • No categories

ประวัติผ้าไหมไทย

ข้อมูลจาก wikipedia ระบุว่า ผ้าไหมไทย มีถิ่นกำเนิดมาจากประเทศจีน รวมถึงประเทศอินเดีย การทอผ้าไหมนี้ คาดว่ามีมาตั้งแต่ประมาณ 2,640 ปี ก่อนคริสตกาล ซึ่งเกิดจากการที่พ่อค้าชาวจีนได้เผยแพร่ผ้าไหม เข้ามาสู่พื้นที่อื่นในแถบประเทศเอเชีย สำหรับประเทศไทยนั้น ทางนักโบราณคดี ก็ได้พบหลักฐานที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เป็นประวัติศาสตร์ที่ถือเป็นการบ่งชี้ว่ามีการใช้ผ้าไหมในประเทศไทยมาตั้งแต่เมื่อ 3,000 ปีก่อนเลยทีเดียว

การทอผ้าไหม ในประเทศไทยที่ผ่านมาในอดีตนั้น จะมีการทำกันในครัวเรือน ส่วนมากจะเป็นการทำเพื่อใช้เอง หรือทำขึ้นเพื่อใช้ในงานพิธีสำคัญต่าง ๆ อาทิเช่น งานบุญ งานแต่งงาน โดยต่อมาในสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ก็ได้โปรดให้ส่งเสริมการใช้ผ้าไหมในประเทศไทย มีการปลูกหม่อนเพื่อเลี้ยงไหม ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากทางประเทศญี่ปุ่น แต่ว่าในการดำเนินงานของโครงการนี้ในระยะแรก ก็ทำได้เพียงระยะสั้นเท่านั้น และก็ต้องหยุดโครงการไป เนื่องจากว่าเกษตรกรไทยในสมัยนั้น ยังคงทำในลักษณะเดิมๆ ซึ่งก็น่าจะเกิดจากเพราะความเคยชิน รวมถึงยังไม่ตอบรับ ต่อการเปลี่ยนแปลงไปสู่แนวทางใหม่ ที่ได้รับการพัฒนาและเผยแพร่มาถึงไทยจากญี่ปุ่น

พอถึงในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ก็ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เกี่ยวกับผ้าไหมไทยครั้งสำคัญ โดย นายเจมส์ แฮร์ริสัน วิสสัน ทอมป์สัน ชาวสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นชาวอเมริกันในไทยผู้ที่ให้ความสนใจผลงานด้านศิลปะ ในแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคอิสานของไทย รวมทั้งยังสนใจงานศิลปะจากลาวและเขมร จิม ทอมป์สัน ได้เข้ามาซื้อผ้าไหมไทยลวดลายต่างๆ เก็บสะสมไว้จำนวนมาก และได้ทำการศึกษาลวดลายของผ้าไหมไทยในหมู่บ้านที่เป็นแหล่งผลิตผ้าไหมในตอนนั้น พร้อมกับยังทำการเสาะหาช่างทอผ้าไหมฝีมือดีในประเทศไทย ในที่สุดได้พบช่างมีฝีมือทอผ้าไหมระดับเซียนที่กรุงเทพมหานคร บริเวณชุมชนบ้านครัว ซึ่งก็คือหลังโรงแรมเอเชีย เขตราชเทวีในปัจจุบันนี่เอง

ชุมชนบ้านครัวแห่งนี้ เดิมเป็นชาวมุสลิมเชื้อสายเขมร ที่ได้อพยพเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทย ตั้งแต่ตอนต้นของกรุงรัตนโกสินทร์ มีความชำนาญในการทอผ้าไหมเป็นอย่างมาก ซึ่ง จิม ทอมป์สัน ก็ได้เข้ามาสนับสนุนให้ชาวบ้านในชุมชนทอผ้าไหมแห่งนี้ ซึ่งสามารถสร้างรายให้ชาวบ้านมากขึ้น หลังจากนั้นมา ก็ได้เริ่มที่จะมีการปรับปรุงผ้าไหมไทย โดยใช้หลักการตลาดเข้ามาเป็นตัวกำหนดมากขึ้น โดยเฉพาะในส่วนของการผลิต เพื่อทำการขยายตลาด และทำการบุกเบิกผ้าไหมของไทย เพื่อนำไปจำหน่ายสู่ตลาดต่างประเทศ ซึ่งในเวลานั้นจะเน้นประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นหลักเลยก็ว่าได้ และนอกจากนี้ยังมีการนำผ้าไหมเข้ามาเผยแพร่เข้าสู่วงการภาพยนตร์ของประเทศในเขตชาติตะวันตก และยังมีการนำมาใช้ในละครบรอดเวย์อีกด้วย

จุดเปลี่ยนสำคัญอีกครั้งของผ้าไหมไทย เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2502 โดยนักออกแบบชาวฝรั่งเศสได้ใช้ผ้าไหมไทย นำมาทำการออกแบบและตัดเย็บ เป็นฉลองพระองค์ให้แก่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในครั้งที่พระองค์ทรงเสด็จเยือนประเทศสหรัฐอเมริกาอย่างเป็นทางการ ซึ่งในเวลานั้น สำหรับวงการผ้าไหมไทยแล้ว ถือได้ว่า เป็นการเปิดโอกาสผ้าไหมของไทยสู่ตลาดต่างประเทศอย่างแท้จริง